و آله افضل الصلوات و التحيات ، كيف ابتدِأ في الاشارة الى عين الحقيقة بقوله : « كشف سبحات الجلال من غير اشارة و هو محض تنزيه الذات عن التعدد الاسمائى . از براى تأكيد و تسجيل اين مطلب عالى فرمود : « صحو المعلوم و محو الموهوم » . چون رسوم خلقى در مقام توحيد حقيقى واحديت وجود محو و موهومند . دليل بر اين فرموده ، آن جناب است در اين مقام : جذب الاحدية لصفة التوحيد . كلام را با اين جمله ، حضرت خاتم ولايت مطلقه ختم نمودند : نور يشرق من صبح الازل ، فيلوح على هياكل التوحيد آثاره . اين جمله شاهد است بر معناى فرق در عين جمع . اين همان معناى احديت فرق است . خداوند ما را از اين مشرب كه ساقى آن حضرت مولى الموالى على بن ابى طالب است ، سيراب نمايد بحقه و اهل بيته الطاهرين . بعد از وضوح اين مقدمات و تبيين مراتب و مقامات كشف و منازل شهود ، كه مدخليت تام در فهم مطالب اين فصل دارد ، در شرح گفتهء مصنف علامه كه گفته است : « الفرق بين الواردات الرحمانية و الملكية و الجنية . . . الخ » مىگوئيم : آنچه كه بر قلب سالك از معانى و حقايق بدون تعمل عقلى و تنظيم مقدمات و ترتيب امور معلومه از براى رسيدن بامر مجهول متجلى شود ، آن را وارد گويند . نظر به اينكه واردات و خواطر از انواع كشف و تجلياتى است كه از اشراقات انوار جمال و جلال بر قلبى كه مظهر لوامع توحيد صفات و ذات است تابش مىنمايد ، و سالك در مقام سلوك ، بواسطهء صفاء ذات ، مظهر ظهور واردات و خواطر واقع مىشود ، و گاهى منصبغ به لون احكام نفس بواسطهء سبقت خواطر نفسانى بر اين واردات مىگردد ، و يا مشتبه بواردات شيطانى و جنّى مىگردد ، موازينى جهت فرق بين واردات « رحمانى و ملكى » و « شيطانى و جنى » ، در كتب اهل سلوك مقرر نموده‌اند . همان‌طورىكه بيان شد ، فرق بين واردات الهى و ربّانى كه مصنف فرق بين اين دو را بيان نكرده‌اند ، و فقط جهات و وجوه فرق بين « رحمانى و ملكى » و « شيطانى و جنى » را بيان نموده‌اند ، آنست كه آنچه كه مربوط بعلوم و معارف است ، القاء و وارد ربانى است ، و آنچه كه مربوط بطاعات و عبادات و امور